Laminaria

Golven als kerncentrales

Twee Vlaamse neven zijn erin geslaagd een turbine te ontwikkelen die energie haalt uit golven op zee. Met die wereldprimeur staan ze voor een internationale doorbraak. ‘Dit kan op termijn kernenergie vervangen.’

Een aquarium met daarin twee knalgele objecten die lijken op boeien. Meer heeft ­Steven Nauwelaerts niet nodig om zijn fascinerende verhaal te demonstreren. De boeien – miniatuurversies van golfturbines – hangen met vier touwen en katrollen verankerd in de zandbodem. Het lijken gele insecten met vier wijd gestrekte poten. Wanneer Nauwelaerts de golven in het aquarium aanzet, beginnen de turbines heen en weer te bewegen. Door die beweging worden hun generatoren aangedreven, en halen ze energie uit de golfkracht.

Nieuw is het principe niet. Maar het is tot nu nooit gelukt om turbines te bouwen die de extreme omstandigheden op zee overleven én commercieel rendabel zijn. ‘Ze worden altijd gebouwd om de zwaarste stormen te overleven’, vertelt Nauwelaerts. ‘Daardoor zijn ze veel te zwaar en te duur. En erger: door die zware structuur werken ze alleen optimaal bij zeer grote golven. Bij kleine en middelgrote golven, die de meeste energie opleveren gedurende het hele jaar, liggen ze grotendeels stil. In feite is dat absurd.’

Zeegolven hebben een immens potentieel voor onze energievoorziening. Ze stoppen nooit. Er zijn golven genoeg. Bovendien woont 50 procent van de wereldbevolking in de nabijheid van zeeën of oceanen. Maar ontwikkelaars van golfenergie beten altijd hun tanden stuk op het probleem van de zware constructie. Daar vond Nauwelaerts een oplossing voor. ‘Onze turbines hangen net onder het wateroppervlak bij lichte golven, en zakken wat dieper naar beneden als de golven groter worden. Zo zitten ze altijd op het optimale niveau om maximaal te produceren. In extreme omstandigheden kunnen ze veilig wegduiken, tot 30 meter diep.’

Australische surfers

De truc is bijna te eenvoudig om waar te zijn. Logaritmes maken dat de toestellen automatisch de ideale positie kiezen. De turbines van Laminaria, het bedrijf dat Nauwelaerts en zijn neef Geert hebben opgericht om deze technologie te ontwikkelen, zouden een rendement kunnen halen van 80 procent. ‘Dat is vergelijkbaar met kerncentrales’, zegt hij. ‘Golfenergie kan met deze technologie een basisleverancier van energie worden, goed voor 10 procent van de wereldwijde energieproductie. Op termijn zou dit kernenergie kunnen vervangen.’

Hoe kwam hij op dit idee? ‘Het begon tijdens een vakantie in Frankrijk. Ik was pas afgestudeerd als ingenieur en raakte aan de praat met Australische surfers die artificiële golven wilden genereren in een bassin. Ik vond dat hun project technisch slecht in elkaar zat en bouwde een eigen miniatuurversie. Van de golven kwam ik bij golfenergie. Het project werd een bedrijf.’

In poleposition

Niet alleen de twee neven, ook grotere partners geloven dat dit weleens de doorbraak zou kunnen zijn in het capteren van golfenergie. In de zes jaar dat ze aan de technologie sleutelden, overleefde Laminaria met Vlaamse en Europese subsidies en injecties van Clean Energy Innovative Projects, het investeringsfonds voor vernieuwende energietechnologie waarin onder meer de familie Colruyt participeert.

‘Die laatsten steunden ons van in het begin, maar zijn vooral geïnteresseerd in de commerciële uitbating’, zegt Nauwelaerts. ‘Als dit aanslaat, zitten we in poleposition. De technologie is nu klaar om op ware grootte getest te worden in Schotland. Tegen 2021 moet een eerste commerciële site draaien in Ierland.’ Hij toont een kaart van Europa waar nog meer potentiële plekken staan aangemerkt. Van Ierland en Schotland over Frankrijk en Spanje tot Portugal. ‘Die zones liggen klaar, ze wachten alleen op technologie die economisch rendabel is. Ik denk dat wij die kunnen leveren.’

De voorwaarde daarvoor is dat Laminaria loskomt van subsidies en kan concurreren met conven­tionele energiebronnen. Nauwelaerts toont wat curves op zijn laptop. ‘Die “grid pariteit” verwachten we tegen 2026. Dan is de markt open. We dromen ervan op lange termijn duizenden turbines neer te laten voor de hele Europese westkust.’

Engeland in de weg

De golfturbines kosten 1 miljoen euro per stuk. Een cijfer dat doet duizelen. De ingenieur glimlacht. ‘Een pak geld, maar niets vergeleken met de kosten van een windmolen.’ In eerste instantie gaat hij ze bouwen in een fabriek in Zeebrugge, om ze dan te exporteren. En de Noordzee? Hebben ze de daar geen plannen? ‘Dat ligt moeilijker’, zegt Nauwelaerts. ‘Engeland ligt in de weg, daarom hebben we hier minder goede golven. Maar ik sluit het niet uit, we hebben marge om onze technologie efficiënter te maken. Als je ook uit kleine golven maximale energie kunt halen, is golfenergie voor de Belgische Kust niet langer een utopie.’

Meer info: www.laminaria.be

Tekst: Ine Renson, De Standaard
Foto: Fred Debrock